Prawo

Prosta spółka akcyjna - nowy typ spółki prawa handlowego

Prosta spółka akcyjna - nowy typ spółki prawa handlowego

Z dniem 1 lipca 2021 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu spółek handlowych wprowadzająca do polskiego systemu prawnego nowy rodzaj spółki kapitałowej – prostą spółkę akcyjną (dalej: „P.S.A”). Z założeniama być to prosta, innowacyjna i odformalizowana forma prowadzenia działalności, przeznaczona głównie dla startupów. Niemniej jednak podkreśla się również jej uniwersalny charakter – skorzystać z niej będą mogli inwestorzy zamierzający rozpocząć działalność w jakiejkolwiek branży, z wyłączeniami wynikającymi z ustaw szczególnych.

Nowy typ spółki może zainteresować także przedsiębiorców mających na celu pozyskanie kapitału w obrocie niepublicznym (np. od funduszy typu venture capital). P.S.A. nie jest dedykowana dla inwestorów zamierzających pozyskać kapitał na zorganizowanym rynku kapitałowym. Akcje P.S.A. nie mogą być bowiem przedmiotem obrotu na giełdzie papierów wartościowych.

Prostą spółkę akcyjną wyróżnia na tle pozostałych spółek prawa handlowego kilka następujących cech.

UPROSZCZONA PROCEDURA REJESTRACYJNA

W przypadku wnoszenia przez akcjonariuszy jedynie wkładów pieniężnych istnieje możliwość zawiązania spółki w systemie teleinformatycznym S-24, bez konieczności wizyty u notariusza. Zawarcie umowy, do której akcjonariusze będą wnosić wkłady niepieniężne (tzw. aporty) lub wkłady w postaci świadczenia pracy lub usług, będzie już jednak wymagało zachowania formy aktu notarialnego.

MINIMALNA WYSOKOŚĆ KAPITAŁU AKCYJNEGO ORAZ WPROWADZENIE TZW. AKCJI BEZNOMINAŁOWYCH

Ustawodawca zrezygnował w przypadku P.S.A. z kapitału zakładowego, charakterystycznego dla spółek kapitałowych, na rzecz kapitału akcyjnego, który powinien wynosić co najmniej 1 zł. Zmiana kapitału akcyjnego nie będzie wymagała zmiany umowy spółki.

Wraz z wprowadzeniem nowej kategorii kapitału dodano również nowy rodzaj akcji, tzw. akcje beznominałowe oderwane od kapitału akcyjnego, dające jednak prawa członkowskie w spółce. W praktyce będzie to oznaczało, że akcjonariusz, który wniósł wkład o wartości 0 zł, będzie mógł objąć taką samą liczbę akcji, jak akcjonariusz, który wniósł wkład o wartości 100.000 zł. Założyciele spółki będą mogli swobodnie decydować o podziale akcji oraz wkładach wnoszonych na ich pokrycie. Akcje w P.S.A. nie będą miały formy dokumentu i będą musiały być zarejestrowane w rejestrze akcjonariuszy. Rejestr ten może być prowadzony, tak jak w przypadku tradycyjnej spółki akcyjnej,
przez podmioty, które na podstawie przepisów ustawy o obrocie instrumentami finansowymi są uprawnione do prowadzenia rachunków papierów wartościowych (np. domy maklerskie), ale również, co charakterystyczne dla P.S.A., przez notariuszy.

Ułatwieniem dla przedsiębiorców jest również forma zbycia lub obciążenia akcji. Do dokonania takiej czynności wymagana jest bowiem, pod rygorem nieważności, jedynie forma dokumentowa, a zatem możliwe będzie dokonanie zbycia akcji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, np. poprzez e-mail. Warto również zaznaczyć, że – za zgodą spółki – możliwe będzie zbycie akcji nie w pełni pokrytych.

NOWY RODZAJ UPRZYWILEJOWANIA AKCJI – AKCJE ZAŁOŻYCIELSKIE

Ten nowy typ uprzywilejowania akcji ma służyć ochronie akcjonariuszy będących założycielami i pomysłodawcami innowacyjnych rozwiązań w ramach P.S.A. Ich podstawową funkcją jest zapewnienie założycielom, przy każdej nowej emisji akcji określonego, udziału w ogólnej liczbie głosów. Dobrze obrazuje to przykład przedstawiony w uzasadnieniu do ustawy: Przykładowo, jeżeli 100 akcji założycielskich (na 1000 akcji wyemitowanych przez spółkę ogółem) reprezentuje udział 10% w ogólnej liczbie głosów na zgromadzeniu akcjonariuszy, to emisja 100 nowych akcji i objęcie ich przez inny podmiot niż akcjonariusz uprawniony z akcji założycielskich powoduje, iż liczba głosów przypadających na każdą z akcji założycielskich ulega zwiększeniu do 1,(1) głosu, w związku z czym udział procentowy tych akcji w ogólnej liczbie głosów pozostaje na poziomie 10%.

SZEROKI WACHLARZ WKŁADÓW DO P.S.A.

Całkowitym novum wprowadzonym w ramach P.S.A. jest dopuszczalność wniesienia do spółki wszelkich wkładów mających wartość majątkową, w tym wkładów w postaci świadczenia pracy lub usług oraz prawa niezbywalnego, które dotychczas charakteryzowały spółki osobowe. Podkreślić należy, że wkłady w postaci świadczenia pracy lub usług, prawa niezbywalne i inne wkłady, które nie mają zdolności aportowej nie będą podlegały zaliczeniu na kapitał akcyjny.

MOŻLIWOŚĆ WYBORU SYSTEMU ORGANÓW

Ustawodawca przewidział dla P.S.A. możliwość wyboru modelu w zakresie organów zarządzających i reprezentujących spółkę. Model monistyczny zakłada powołanie rady dyrektorów, która będzie organem spółki, łączącym kompetencje zarządu oraz rady nadzorczej. Rozwiązanie to pochodzi wprost z systemu anglosaskiego. W skład rady dyrektorów będą wchodzić dyrektorzy wykonawczy (zarządzający spółką) oraz fakultatywnie dyrektorzy niewykonawczy (sprawujący nadzór). Model dualistyczny polega na powołaniu znanych już prawu polskiemu organów, tj. zarządu i rady nadzorczej, przy czym powołanie rady nadzorczej w przeciwieństwie do tradycyjnej spółki akcyjnej nie jest obowiązkowe.

Wśród zalet systemu monistycznego względem dualistycznego wskazuje się głównie na przyspieszenie obiegu informacji w spółce.

UPROSZCZONA PROCEDURA LIKWIDACJI SPÓŁKI

Przepisy regulujące nowy typ spółki przewidują również uproszczoną procedurę jej likwidacji, polegającą na możliwości przejęcia całego majątku spółki przez jednego z akcjonariuszy. Takie rozwiązanie wymaga podjęcia przez zgromadzenie akcjonariuszy stosownej uchwały większością głosów 3/4, które zostały oddane w obecności akcjonariuszy reprezentujących co najmniej połowę liczby akcji. Ponadto, warunkiem takiego przejęcia jest także uzyskanie zezwolenia sądu rejestrowego, który wydając decyzję w tej sprawie musi uwzględnić interesy pozostałych akcjonariuszy i wierzycieli spółki. Co do zasady, wspólnicy P.S.A. nie będą podlegali obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym. Wyjątek dotyczy akcjonariuszy wnoszących do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług. Ułatwieniem dla przedsiębiorców jest forma zbycia lub obciążenia akcji. Do dokonania takiej czynności wymagana jest bowiem, pod rygorem nieważności, jedynie forma dokumentowa, a zatem możliwe będzie dokonanie zbycia akcji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, np. poprzez e-mail.

Jednocześnie, w ramach tradycyjnej procedury likwidacji, zdecydowano o skróceniu do 3 miesięcy ustawowego terminu na zgłoszenie roszczeń wierzycieli oraz o możliwości dokonania podziału majątku spółki bez konieczności upływu określonego terminu. Likwidację P.S.A. będzie zatem można przeprowadzić w znacznie krótszym czasie niż w przypadku tradycyjnej spółki akcyjnej.

PODATKI W PROSTEJ SPÓŁCE AKCYJNEJ

Opodatkowanie prostej spółki akcyjnej zasadniczo nie będzie różniło się od zasad opodatkowania pozostałych spółek kapitałowych. Prosta spółka akcyjna będzie zatem podwójnie opodatkowana. W pierwszej kolejności opodatkowany jest dochód spółki, dla którego można zastosować znane już przedsiębiorcom stawki podatku CIT, tj. 19% i 9% (w przypadku spełnienia określonych ustawowych warunków). W przypadku prostej spółki akcyjnej możliwe będzie także skorzystanie z tzw. Innovation Box (IP Box). W takim przypadku podatek od osiągniętego przez podatnika kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanych praw własności intelektualnej powstałych w wyniku prac badawczo-rozwojowych wynosić może 5% podstawy opodatkowania.

W kolejnym kroku, na tych samych zasadach jak w przypadku innych spółek kapitałowych (sp. z o.o. czy S.A.), będą podlegać opodatkowaniu zyski wypłacane akcjonariuszom spółki. Stawka podatku dochodowego od uzyskanych dywidend i innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych wynosi 19%.

Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na kwestie dotyczące opodatkowania wspólników na etapie wnoszenia wkładów niepieniężnych do spółki. Zasadniczo, wniesienie wkładu niepieniężnego stanowić będzie na gruncie ustaw o podatku dochodowym przychód wspólnika, analogicznie jak w przypadku spółki z o.o. czy akcyjnej. Dotyczy to jednak tylko wkładów stanowiących prawa lub rzeczy zbywalne, co oznacza, że w przypadku wkładu w postaci świadczenia pracy lub usług nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu. Wolne od podatku dochodowego będą także wkłady niepieniężne, jeżeli przedmiotem takiego wkładu jest przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE WSPÓLNIKÓW

Z praktycznego punktu widzenia niezwykle istotną dla przedsiębiorców kwestią jest również problematyka ubezpieczenia społecznego. Co do zasady, wspólnicy P.S.A. nie będą podlegali obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wyjątek dotyczy jednak akcjonariuszy wnoszących do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług. Takich wspólników uważa się za osoby prowadzącą pozarolniczą działalność, a zatem – w okresie od dnia rozpoczęcia świadczenia pracy lub usług do dnia zakończenia ich świadczenia – będą oni podlegać obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu.

PODSUMOWANIE

Prosta spółka akcyjna stanowi kontrowersyjne połączenie dotychczas znanych spółek kapitałowych, czyli spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej. Przy jej tworzeniu zdecydowano się jednak na wprowadzenie wielu innowacyjnych rozwiązań nieznanych dotychczas w polskim systemie prawnym. Oswojenie się z nowymi instytucjami zapewne będzie wymagało czasu, niemniej jednak prosta spółka akcyjna z pewnością znajdzie wśród przedsiębiorców swoich zwolenników, którzy zdecydują się na prowadzenie działalności właśnie w takiej formie.

Autor: Agnieszka Krzyżaniak, Radca Prawny, Kancelaria Prawna „Chudzik i Wspólnicy Radcowie Prawni” sp.p., www.chudzik.pl